Search the resting place of Polish airmen

The database contains 7436 names of Polish airmen buried in military cemeteries around the world..

How do I search?
Please enter the name in the box below. It is not necessary to mention all the names of airmen.If you enter first three letters the application will prompt you the names of airmen. To access the details select the airmen by clicking the mouse on the selected option menu.

Searching for burial sites by name:

Józef
Tołcz



Lista Krzystka Updated: 2014-09-03
Official Number
705529

Rank
polski: sierż.strzel.pokł./300 DB/
brytyjski: W/O

Date of birth
1916-02-26

Date of death
2008-07-08

Cemetery
mapa
Sanok, Rymanowska - Cmentarz Centralny
Wsp. 49.562717, 22.189978

Grave
Photo of grave

Country
Polska

Period
The post war period

Source
"Polskie Siły Powietrzne..." T.J. i Anna Krzystek    
Informacja i zdjęcie, biogram: Marek Mojak    
lotnisko-krosno.com.pl/doc.aspx?nr=2079     
Zdjęcie grobu: Lowdon, plik udostępniony jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0.     
commons.wikimedia.org/wiki/Category:Tomb_of_Tołcz_and_Wojtowicz_families_at_Central_Cemetery_in_Sanok     
    
Urodził się 03.29.1916r. na Uralu w miejscowości Tombowa. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918r rodzice wraz z dziećmi powrócili do kraju. (Okres dzieciństwa i młodych lat do 1939r. jest nieznany).1 września 1939r. z Sanoka wyruszył na front jako zastępca dowódcy plutonu karabinów maszynowych wraz z II pułkiem Strzelców Podhalańskich w stopniu kaprala. Po powrocie do Sanoka spod Narola gdzie dostał się do niewoli niemieckiej i skąd udało mu się uciec. Przez jakiś czas ukrywał się w obawie przed aresztowaniem. Wraz z trzema kolegami - Mieczysławem Piciakiem ,Józefem Matuszakiem i Tadeuszem Koszykiem postanowili przedostać się przez Węgry do Francji. Po przejściu granicy węgierskiej kierowali się do Ungwaru (dzisiejszy Użgorod). W Użgorodzie zostali złapani przez żandarmerię i po kilkunastu przesłuchaniach uznano ich za bolszewickich szpiegów. 18 kwietnia 1940 roku zostali przekazani Rosjanom w okolicach Sianek gdzie zostali umieszczeni w prowizorycznej celi na dworcu kolejowym. Z Sianek po przez więzienia w Skole i Stryju trafili do więzienia w Chyrowie gdzie po "procesie" skazani zostali na 10 lat ciężkich robót. Wyrok Pan Józef odsiadywał w Łagrze nr 29 w pobliżu Archangielska. W 1941 roku po umowie Sikorski-Stalin zgłosił się do tworzącej się armii Wojska Polskiego pod dowództwem gen. Andersa. Pierwszym transportem wyjechał z Związku Radzickiego do Iranu z Iranu poprzez Irak, Palestynę, Syrię do Indii. Tam w Karaczi przeszedł szkolenie pilotażu na samolocie Douglas DB-7 "Boston".    
Po przeszkoleniu i zaokrętowaniu na statek pasażerski "Empers of Kanada" wypłynął w pojedynkę kursem dookoła Afryki. W Durbanie zabrali około 2000 jeńców włoskich i mały oddział polskich żołnierzy. Na wysokości Freetown "Empers of Kanada" został storpedowany przez włoski okręt podwodny, po dwóch dniach dryfowania odnalazła rozbitków łódź latająca "Catalina" Consolidated PBY-1 i sprowadziła pomoc która następnego dnia wyłowiła rozbitków.    
Po dopłynięciu do Wielkiej Brytanii Pan Józef został skierowany do 4 Air Gunner Shool. W związku z zatonięciem wszystkich dokumentów przeszedł tam przeszkolenie z pilotażu i strzelca pokładowego jako że w tej dziedzinie (karabinów maszynowych) miał dużą wiedzę. Latał na samolocie Avro 652 Anson z pilotami angielskimi: Sgt.Oakes, F/seg.Vince jak i z polskimi: Sgt. Bury, Sgt. Szezency, F/lt. Dziubiński, F/sgt. Ilnicki.    
Po ukończeniu 4 Air Gunner School trafił do eskadry "A" 18 Operation Training Unit w Finningley do tzw. Stacji zgrywania załóg. Rozpoczął dalszą lotniczą edukację. Szkoląc się przeszedł najpierw na Wellingtona Mk III i X na których wylatał od 20.06.1044r. do 06.10.1944r. 76godz. 10 min. Z tego 30 godz. 50 min. w nocy. Ćwiczył pod czujnym okiem pilotów : F/sgl Kalfasa, W/0 Kazimierczuka, F/sgt Busia, F/sgt Martyniuka, P/O Janczura, P/O Stephardo, W/O Micheja, W/O Błackowicza i S/Ldr Dreji ? mistrzów w swoim fachu. W dniach od 1 do 6 października 1944r. w 1481 - "B"Gunnery Flight w Ingram na Wellingtonach o oznakowaniu "W", "P" i "Q" latał z P/O Smitheringalem i W/O Palmerem uzyskując pełne wyszkolenie bojowe. Po tym szkoleniu była już tylko droga do dywizjonu bojowego. Z końcem października 1944 roku pod okiem F/sgt Busia wylatał 5 godz. i 55 min. lotów dziennych oraz 6 godz. i 25 min. Lotów nocnych na czterosilnikowych "Halifax", których celem było ćwiczenie bombardowania. Było to jego pierwsze spotkanie z czterosilnikowym samolotem w Conversion Unit RAF.    
Po jej ukończeniu trafił do Finishing School gdzie latał na Lancasterach. W dniu 05.12.1944r. Józef Tołcz wraz z F/sgt. Józefem Buśem, otrzymał przydział do eskadry "A" 300 Dywizjonu Bombowego im. Ziemi Mazowieckiej stacjonującego w Faldingworth latającego na samolotach "Lancaster". Załogę tego "Lancastera" z literom boczną "B" o numerze PB705 stanowili:    
F/stg. Józef Buś, Sgt. Dzięcioł Tadeusz, P/o. Wolfram Leszek, P/o. Berttler Paweł, Sgt. Bognatowicz Stanisław, Sgt. Żółciak Józef i Sgt. Tołcz Józef.    
Załoga w tym składzie osobowym szczęśliwie przetrwała do końca wojny. Ostatni lot bojowy wykonano na kwaterę A. Hitlera w Alpach. Udział brało 225 Bombowców RAF . W czasie tego lotu w osłonie "Lancasterów" były między innymi myśliwce "Mustang" z dywizjonów 303, 309, 315 i 316. Ten lot był ostatnim lotem pierwszej tury operacyjnej w eskadrze "A" dywizjonu 300 z łącznym bilansem 159 godz. i 23 min. lotów dziennych i 164 godz. Lotów nocnych.    
Po powrocie do kraju miał duże problemy z dostaniem pracy, przy równoczesnym nękaniu przez Służbę Bezpieczeństwa. Zmarł w dniu 19.07.2008r. w Sanoku gdzie został pochowany na cmentarzu komunalnym.     
Materiały i informację udostępnił : Jacek Rudy    
    
Opracował: Marek Mojak