Search the resting place of Polish airmen

The database contains 7544 names of Polish airmen buried in military cemeteries around the world..

How do I search?
Please enter the name in the box below. It is not necessary to mention all the names of airmen.If you enter first three letters the application will prompt you the names of airmen. To access the details select the airmen by clicking the mouse on the selected option menu.

Searching for burial sites by name:

Antoni
Nadrajkowski



Lista Krzystka Updated: 2017-03-04
Official Number
793720

Rank
polski: sierż.mech./301 DB/
brytyjski: Cpl

Date of birth
1902-01-13

Date of death
1953-03-07

Cemetery
mapa
Szczecin, Ku Słońcu - Cmentarz Centralny
Wsp. 53.417097, 14.522172

Grave
Kw-11B; Rz-20; Gr-6
Photo of grave

Country
Polska

Period
The post war period

Source
"Polskie Siły Powietrzne..." T.J. i Anna Krzystek    
Info.: I. Półtorzecka - cmentarze.szczecin.pl/chapter_11975.asp     
Zdęcie lotnika: Rafał Raniowski    
Zdj. grobu: W. Grudniak (w galerii z 16.02.2018 r.)    
Nowy nagrobek Antoniego Nadrajkowskiego został sfinansowany przez Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Szczecinie. Informacja przekazana przez Rafała Raniowskiego.     
szczecin.ipn.gov.pl/pl9/aktualnosci/85371,Wykonanie-pomnika-nagrobnego-sierzanta-Polskich-Sil-Powietrznych-Antoniego-Nadra.html     
    
W toku prowadzonych badań udało ustalić się, że Antoni NADRAJKOWSKI syn Jana i Marianny Lewandowskiej, ur. 15.01.1902 w Inowrocławiu. Od lutego 1919 - Powstaniec Wielkopolski - brał udział w walkach w ramach 5 Pułku Strzelców Wielkopolskich (późniejszy 59 Pułk Piechoty Wielkopolskiej). W zeszycie ewidencyjnym podano, że ukończył 7 klas szkoły powszechnej i Szkołę Dokształcającą Zawodową. Ukończył tez następujące kury: Szkoła telegraficzna w Poznaniu przy 15 Dywizji Piechoty w 1919, kurs podoficerski w 5 Pułku Strzelców Wielkopolskich w 1919, Centralną Szkołę Mechaników Lotniczych w Bydgoszczy w latach 1923 - 1924 oraz Szkołę Podoficerską Piechoty przy 62 p.p. w 1924. Następnie Od 1925 pełnił służbę w Morskim Dywizjonie Lotniczym. 01.10.1925 otrzymuje awans na stopień kaprala. W 1928 przeniesiony do rezerwy, w 1929 odbywa ćwiczenia rezerwy w 4 pułku lotniczym. 24.08.1939 jest reklamowany jako pracownik cywilny w 4 pułku lotniczym, przekracza 17.09.1939 granicę rumuńską wraz z bazą 3 pułku lotniczego. Internowany w Rumunii w obozie Calafat, otrzymuje paszport z Konsulatu Polskiego w Bukareszcie i przez Jugosławię i Grecję dociera do Aten, skąd statkiem "Corintia" dociera w styczniu 1940 do Marsylii we Francji, a stamtąd do obozu w Carpiagne. Z obozu w Carpiagne zostaje skierowany do Paryża do Caserne de Rose, gdzie przybywa 06.01.1940 r. Otrzymuje przydział do Stałej Bazy Lotniczej (stacji zbornej polskiego lotnictwa) w Le Bourget. Po upadku Francji, przedostaje się do Anglii, gdzie otrzymuje przydział do 4 Dywizji Piechoty. 17.06.1941 w R.A.F.-owskim stopniu LAC, zostaje przeniesiony pod każdym względem do 301 Dywizjonu Bombowego. 01.09.1942 otrzymuje awans na stopień plutonowego i zarazem Cpl w RAF. W związku z rozwiązaniem 301 D.B. 15.04.1943 zostaje przeniesiony ewidencyjnie i gospodarczo do 300 Dywizjonu Bombowego, a służbowo do 58 Maintenance Unit, a już 30.08.1943 przeniesiony do 301 Eskadry w ramach brytyjskiego 138 Dywizjonu. 18.09.1943 otrzymuje pierwszy szewron za dobre sprawowanie, a 01.09.1945 awans na sierżanta. W toku swojej służby w R.A.F. od 1941 do 1945 otrzymuje dobre oceny coroczne. 02.08.1946 zostaje przeniesiony pod każdym względem do Ośrodka Zapasowego B.S.P., a już 06.09.1946 r. do obozu repatriacji nr 94 w związku z zadeklarowanym powrotem do kraju (w Polsce przebywała żona i dwie córki). Po powrocie do kraju odrzucony przez żonę i córki z powodów materialnych.    
Po powrocie do kraju rozpracowywany w ramach akcji obiektowej o kryptonimie "Mewa", prowadzonej w latach 1949 - 1952 przeciwko byłym polskim lotnikom R.A.F., którzy powrócili do kraju, pod kątem ich ewentualnych powiązań ze służbami specjalnymi Wielkiej Brytanii i USA. Sprawę zakończono w 1952 w związku z zakończeniem "repatriacji". 07.05.1948 Antoni NADRAJKOWSKI został zatrzymany przez P.U.B.P. w Koszalinie jako podejrzany, prawdopodobnie w związku ze służbą podczas II wojny światowej w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie. Nie zachowały się dokumenty dot. Aresztowania. NADRAJKOWSKI zaczyna pojawiać się w meldunkach akcji 19.10.1949, jako, cyt.: "zam. W Świdwinie przy ul. 3-go Maja Nr. 27 pow. Białogard, żonaty narodow. i obyw. Polskie, wyzn. Rzym.-kat. z zawodu pilot(sic!) mechanik, por. z RAF-u (sic!). Do polski powrócił w 1946 r. przez punkt etapowy PUR Gdańsk, obecnie zatrudniony jako wykładowca Liceum Mechaniki Rolnej w Świdwinie". Był rozpracowywany przez informatora o kryptonimie "A-25", a w późniejszym okresie informatora "REGA", zwerbowany do rozpracowywania NADRAJKOWSKIEGO już w marcu 1949, który donosił o sympatyzowaniu z Anglią, negatywnym stosunku Antoniego NADRAJKOWSKIEGO do władz PRL, cyt.: "który wyśmiewa się z dostojników państwa polskiego.", a także, że jakoby Antoni NADRAJKOWSKI twierdził, że skakał dwa razy do kraju z płk. Romanem Rutkowskim - byłym dowódcą 301 Dywizjonu Bombowego Ziemi Pomorskiej i jakoby NADRAJKOWSKIEMU pomagał po wojnie brat Bora-Komorowskiego. W kolejnych meldunkach przewija się informacja o kontrolowaniu środowiska, w którym obraca się Antoni NADRAJKOWSKI - byłych członków AK i R.A.F. W meldunku z 20.01.1951 pojawia się kompletna informacja o życiorysie NADRAJKOWSKIEGO, z podaniem stopnia wojskowego, przebiegu służby do wybuchu II wojny światowej oraz w trakcie jej trwania, wraz z informacją od informatora "A-25", cyt.: "NADRAJKOWSKI A. będąc w R.A.F. był przysyłany przez dowództwo angielskie na tereny polskie wraz z pułk. RUTKOWSKIM adiutantem księcia Radziwiłła z Lubelszczyzny, w którym to czasie kontaktował się z byłym komendantem A.K na okręg Warszawski". Podczas drugiego pobytu w kraju wraz z Rutkowskim wywieźli do Anglii byłego komendanta A.K. z Warszawy za pomocą brata Nadrajkowskiego byłego komendanta grupy A.K. w powstaniu Warszawskim, który występował pod pseudonimem "ALBERTYNI", który obecnie ma przebywać w Warszawie. W 1946 został w/w zdemobilizowany i przybył do kraju osiedlając się w Bydgoszczy, a następnie w 1947 przybył do miejscowości Świdwin pow. Białogard, gdzie zaczął pracować w Państw. Liceum Mechaniki Rolnej w charakterze wykładowcy, którą to funkcję pełni do dnia dzisiejszego". Mimo zweryfikowania w RKU w Świdwinie stopnia jako sierżanta, w kolejnych zapiskach pojawia się "w stopniu porucznika, kapitana czy majora R.A.F. Ponadto w meldunku z 23.07.1951 Antoni NADRAJKOWSKI wskazywany jest jako inspirator nielegalnej organizacji młodzieżowej, mającej działać na terenie Liceum Mechaniki Rolnej w Świdwinie, przez bliskie kontakty z uczniami o inicjałach B.J. i H.B. W meldunku podkreślono też, cyt.: "N.A. interesuje się sprawami wojskowymi, jak lotnictwem w Bydgoszczy, opowiadając do inf. "A-25" szczegóły rozbudowy tego lotniska oraz jego znaczenie". Sprawa inwigilowania Antoniego NADRAJKOWSKIego była również związana ze sprawą pokrewną o kryptonimie "Pocisk", w której rozpracowywano Władysława PAŁUBIAKA i jego kontakty oraz nielegalną organizacja młodzieżową. W wyciągu z meldunku z 31.12.1952 pojawia się informacja, że przeciwko Antoniemu NADRAJKOWSKIEMU była prowadzona akcja rozpracowująca o kryptonimie "LOT". Niestety ze względu na brak odpowiednich materiałów, nie podjęto dalszych kroków w tej sprawie. Nie posiadano też agentury w ww. sprawie. Nie podano co się stało z agentem "A-25", poza informacją, że był użyty w rozpracowywaniu Antoniego NADRAJKOWSKIEGO.    
Pod koniec życia zamieszkuje w Szczecinie i tu umiera w samotności w 1953.    
W 2019 roku szczecińskie OBUWiM IPN postawiło nowy, kamienny nagrobek Antoniemu NADRAJKOWSKIEMU.    
    
Rafał Raniowski    
INSTYTUT PAMIĘCI NARODOWEJ -    
KOMISJA ŚCIGANIA ZBRODNI PRZECIWKO NARODOWI POLSKIEMU    
Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa    
Gallery
Fotka Fotka